Zanimljivosti o Beogradu ima mnogo, ali sam ja odabrala neke najinteresantnije. Beograd je kao što znate glavni i najveći grad Srbije. U prethodnim tekstovima pisala sam o istoriji grada, o tome gde da idete i šta da vidite, potom šta da fotografišete i kako da preživite vrelo leto u gradu. Sada želim da sa vama podelim neke zanimljivosti o Beogradu, koje jeste ili niste čuli ranije, ali su svakako vredne pomena.

 

ZANIMLJIVOSTI O BEOGRADU

 

  • Beograd – Beli grad

Beograd je dobio ime po belom krečnjačkom kamenu od koga je napravljen greben i ranovizantijska tvrđava. Ime je nastalo oko 630. godine dolaskom Slovena na ovo područje, međutim prvi put se spominje u pismu 16. Aprila 878. godine. Taj dokument se smatra najstarijim pisanim tragom pa se taj datum slavi kao Dan Beograda.

 

Beograd
Beograd

 

  • Jedan grad – 15 naziva

Beograd je kroz istoriju dobio mnoštvo imena, i to su:

  1. Singidun – keltsko ime
  2. Singidunum – romanizovano keltsko ime
  3. Beograd – slovensko ime
  4. Biograd na Dunavu – staro hrvatsko ime
  5. Alba Graeca – latinsko ime
  6. Alba Bulgarica – latinsko ime grada tokom bugarske vladavine
  7. Fehérvár – mađarsko ime
  8. Nandoralba – u srednjovekovnoj Mađarskoj do 14. veka
  9. Nándorfehérvár, Landorfehérvár – u srednjovekovnoj Mađarskoj
  10. Weißenburg and Griechisch-Weißenburg – nemačko ime
  11. Castelbianco – italijansko ime
  12. Velegrad – vizantijsko ime
  13. Dar Al Jihad – osmanlijsko ime koje znači Kuća rata
  14. Belgrat – tursko ime
  15. Prinz Eugen Stadt – nacističko ime

 

  • 16. ime – Beli Feniks

Zbog zavidnog geografskog položaja na ušću dveju reka, na samoj raskrsnici trgovačkih puteva između istoka i zapada, Beograd je kroz istoriju napadan 115 puta, a čak 44 potpuno razoren i sravnjen sa zemljom. Ipak, posle svega on se uzdizao i gradio, pa ga zbog toga Beograd zovu još i Beli Feniks.

 

  • Civilizacija starija od Mesopotamije

Na 15 kilometara od Beograda, nalazi se mesto Vinča gde počiva najdrevnija evropska civilizacija koja potiče iz doba neolita. Legenda kaže da, pošto se Dunav povukao, izvesni deda Panta je, šetajući obalom i koritom, naišao na nekakvu glinenu figuru. Ta figura, danas poznatija kao Vinčanski čovek, a za koju se veruje da je napravljena pred sam kraj kamenog doba od strane pračoveka, ponosno leži u Britanskom muzeju.

Tako su na ovom mestu nađeni ostaci civilizacije stare više od 7000 godina, starije i od Mesopotamije. Ova civilizacija smatra se jednom od najnaprednijih paistorijskih kultura koja je najverovatnije trajala hiljadu godina, a glavni krivac njenog nestanka je bakar oko koga su se poveli ratovi. Takođe, ovo mesto smatra se centrom tadašnje civilizacije odakle su se dalje razvijale Srbija, Crna Gora, Bosna, …

 

Kalemegdan
Kalemegdan

 

  • Zanimljivosti o Beogradu – Grad ispod grada

Da li ste znali da kada hodate po pločnicima Beograda hodate po krovovima starog rimskog grada koji potiče iz 1. veka nove ere? Ostaci rimskog carstva nalaze se i dan danas u centru Beograda na potezu oko Kosančićevog venca, Knez Mihailove, Kralja Petra, Rajićeve, Studenstkog grada, Trga republike….

Postoji tura koja ovo bolje opisuje, a se zove Beograd ispod Beograda. Saznaćete da  grad ima više od stotinu pećina, kanala, tunela i prolaza, kao i Rimski akvadukt i podzemnu dvoranu, koji su kroz istoriju građeni od strane raznih vladara i svedoče o različitim kulturama koje su dominirale ovim područjem.

 

  • Rimski bunar

Rimski bunar sa svoja dva spiralna niza stepenika dugih 212 koraka, je pored Pobednika jedna od glavnih atrakcija Beograda. On se nalazi se na 62 metara dubine što je 10 metara dublje od najdublje tačke u Beogradu.

Postoje legende da su se dole slali gnjurci, i u jednoj verziji se nikad nisu vratili i njihova tela nikada nisu pronađena. Druga verzija je da su 1960. godine na dnu pronađena 2 leša međutim nisu sigurni da li to njurci ili lovci na blago. Takođe ovaj bunar zapravo nije rimski, već austrijski i građen je u 18.veku.

 

  • Zanimljivosti o Beogradu – Pećina u centru grada

Ispod crkve Svetog Marka na Tašmajdanu nalazi se jedna od najpoznatijih pećina u Beogradu – Šalitrena pećina. Takođe u dubinama se kriju i sklonište i kamenolom. U rimsko doba iz ove pećine vadio se kamen korišćen za pravljenje sarkofaga, koje su kasnije nalazili na najrazličitijim lokacijama širom grada.

 

  • Grob Atile Hunskog

Prema predanjima Huni su u 5. veku napali Beograd i razorili Kalemegdansku tvrđavu. Međutim legenda kaže da se grob vođe Huna, Atile Hunskog poznatijeg još kao i Bič Božiji, nalazi na ušću Save i Dunava, najverovatnije na Kalemegdanu i to u srcu same tvrđave.

 

  • Jednom rečju Pobednik

Čuveno delo Ivana Meštrovića, spomenik Pobednik, podignut je 1928. godine na Gornjem gradu tvrđave Kalemegdan, povodom proslave deset godina nakon probijanja Solunskog fronta. Ovaj spomenik prvobitno je zamišljen kao fontana i trebalo je da se nalazi na trgu Terazije, odnosno trgu Prestolonaslednika Aleksandra kako se tada nazivao. Još jedna lokacija u razmatranju bio je i Trg Republike.

Nažalost izradu ove prvobitne ideje omeo je Prvi svetski rat pa se tvrdi da nije bilo finansijskih uslova da se ideja izvede kako je zamišljena pa Pobednik danas ponosno stoji na tvrđavi Kalemegdan i nadgleda Beograd. S druge strane među narodom postoje priče da je ženski deo populacije negodovao da muška naga statua stoji u centru grada, i da iz tog razloga ne sme biti podignuta na Terazijama. Ostalo je i pitanje da li je statua namerno postavljena da gleda u pravcu Austrije.

 

Pobednik
Pobednik

 

  • Najveći pravoslavni hram na Balkanu

U Beogradu se nalazi najveća pravoslavna crkva na Balkanu čijih čak 50 zvona svaki dan obeležava beogradsko podne. To je Hram Svetog Save koji se nalazi na Vračar platou, baš na mestu gde je izvšena čuvena seča knezova koja je izazvala Prvi srpski ustanak, ali i i spaljivanje moštiju Svetoga Save. Hram je visok 82 metra, od čega je kupola visoka 70 metara, a pozlaćeni krst na vrhu visok je 12 metara.

 

Hram Svetog Save
Hram Svetog Save

 

  • Prva kafana u Evropi

Obzirom da je Beograd u Evropi i svetu poznat kao grad provoda, jedna od interesantnijih činjenica je da je baš u Beogradu na Dorćolu 1522. godine otvorena prva kafana u Evropi. U njoj se služila samo crna kafa, pa se pretpostavlja da je kafana baš po tome i dobila ime. Najstarija kafana u Beogradu koja i dalje radi zove se Znak Pitanja i nalazi se na Kosančićevom vencu kod Saborne crkve.

 

  • Najveći masonski centar

Osim masonske piramide u Knez Mihailovoj ulici, koja je daleko od neprimetne, masonski simboli mogu se videti na fasadama mnogih zgrada u gradu. Što se same piramide tiče smatra se da je to spomenik nauci postavljen u okviru izložbe Svet merenja 1955. godine ispred galerije Sanu. Na njoj se mogu videti koordinate grada, nadmorska visina i sila zemljine teže.

Drugi pak veruju da je piramida napravljena od strane slobodnih zidara – masona, jedina razlika je što nedostaje svevideće oko koji je zajedno sa piramidom jedan od njihovih glavnih simbola. Jedna od zanimljivijih činjenica je da je grobnica Branislava Nušića izgrađena kao nedovršena masonska piramida, a na grobnici Živojina Mišića takođe možete primetiti granu akacije koja je takođe značajan masonski simbol.

 

KNEZ MIHAILOVA
KNEZ MIHAILOVA

 

  • Hotel Moskva i njen zaštitni znak

Hotel Moskva je jedno od najvažnijih zdanja koje se nalazi u centru prestoncie. Zgrada hotela podignuta je 1906. godine u ruskom stilu sa elementima antičke grčke, a delo je beogradskog arhitekte Jovana Ilkića. Hotel je svečano je otvoren 1908. godine od strane Kralja Petra I Karađorđevića, i svi najznačajniji ljudi tog doba okupili su se da podrže ovaj događaj.  Od polovine 20. veka ovo kulturno dobro nalazi se pod zaštitom države kao spomenik kulture grada Beograda.

U istoriji dužoj od jednog veka ovaj hotel i kafeterija ugostili su preko 40 miliona ljudi, a među kojima se pojavljuju i brojna slavna imena kao što su Albert Ajnštajn, Ana Pavlova, Leonid Brežnjev, Indira Gandi, Rej Čarls, Robert de Niro, Bred Pit, Bernardo Bertoluči, Maksim Gorki, Kirk Daglas, Majkl Daglas, Mila Jovović i mnogi drugi. Neki od ovih ljudi odseli su u predsedničkom apartmanu u kome se nalazi originalan nameštaj sa dvora dinastije Obrenović. Poznati nobelovac, Ivo Andrić, u kafeteriji hotela Moskva imao je svoj sto.

Moskva šnit je najpoznatija beogradska poslatica, a možete je probati upravo u ovom hotelu. Nastala je davne 1974. godine kada je tadašnja kuvarica Anica Džepina napravila nešto novo jer je prethodni meni već postao dosadan. Torta je ubrzo postala hit širom sveta, ali baš na ovom mestu simbol je najlepše poslastice u Beogradu.

 

HOTEL MOSKVA
HOTEL MOSKVA

 

  • Luster koji oduševljava turiste

Legedna kaže da su bile 3 sestre od kojih je svaka izgradila po crkvu kao zadužbinu i nazvala ga svojim imenom: Ružica, Marica i Cveta. Crkva Ružica nalazi se pored Zindan kapije na Kalemegdanu i takođe na listi 10 najinteresantnijih crkava na svetu. U I svetskom ratu vojnici su se ovde zadnji put pričestili i pomolili pre odlaska u rat, ali je crkva nakon toga srušena. Kada je obnovljena statue Car Dušana i pešadinca pomerene su na mesto gde su se vojnici zadnji put pričestili. Osim toga na ulazu se nalaze i dve statue napravljene od topovskih čaura, a predstavljaju srpskog vojnika.

Najzanimljiviji deo je luster unutar crvke sačinjen od puščanih i pištoljskih metaka, oficirskih sablji, topovske municije i delova vojničkih sanduka. On je deo ratne umetnosti međutim poruka koju on šalje je sasvim drugačija. Ovaj luster je zapravo polilej odnosno kandilo. Poenta je u tome da svaki put kada se upali kandilo svetlost i vosak kao molitvene suze kaplju na oružje da nikada više ne bude takvog rata kao što je bio I svetski rat – ili kako ga nazivaju Veliki rat.

 

Crkva Ružica
Crkva Ružica
  • Podzemne vode

Osim ostatka gradova, tunela i skloništa ispod Beograda nađeno je čak 9 reka, potoka i nekoliko živih izvora. Na potezu od Trga Republike do Slavije ove vode predstavljale su glavni problem graditeljima Beograda. Zbog ovakvih problema negde je bilo potrebno da se koriste velike pumpe za drenažu. Iako je Beograd već izgrađen na vodi, i zna se kakvi su problemi za podzemnim vodama, u Beogradu se danas gradi kompleks zgrada u Savamaloj baš na reci i to pod imenom Beograd na vodi.

 

  • Prvi grafiti u Beogradu

Nakon povlačenja nemačke vojske posle drugog svetskog rata, ruski vojnici su išli gradom tražeći mine koje će biti deaktivirane, i bezbedne objekte označavali su natpisom Provereno min njet. Smatra se da su te oznake na građevinama predstavljale začetke grafita u Beogradu.  S druge strane u Sremskoj ulici možete videti ploču sa natpisom Glasajte za Filipa Filipovića, koja se smatra za najstariji grafit u gradu. Ovaj ploča napravljena je 1920. godine kada je Komunistička partija Jugoslavije za gradonačelnika predstavila svog kandidata Filipa Filipovića.

 

  • Silikonska dolina

Dok je u Kaliforniji Silikonska dolina poznata kao košnica razvoja visokih tehnologija, u Beogradu je Silikonska dolina naziv dobila po ženama sklonim plastičnoj hirurgiji. Silikonska dolina u Beogradu je ulica Strahinjića Bana na Dorćolu, u čijim se mnogobrojnim restoranima i kafićima skupljaju ljudi koji su na važnim funkcijama. Shodno tome su posle 90ih godina, najsređenije žene ovde dolazile u lov na najbogatije muškarce. Danas kažu da je vreme silikona i lakih lepotica u ovoj ulici davno prošlo.

 

Beograd
Beograd

 

  • Albert Ajnštajn u Beogradu

Obzirom da je Ajnštajnova supruga, Mileva Marić, poreklom iz Vojvodine, Albert je nekoliko puta bio u Novom Sadu i Beogradu. Na beogradskoj opštini Rakovica, nalazi se i Kijevo, urbano beogradsko naselje. Rakovica je bilo poznato beogradsko odmaralište koje je posedovalo Kijevski potok, koji bi s vremena na vreme malo poplavio i okolinu. Jezero Kijevo napravljeno je izgradnjom kanala 1901. godine, a već 1905. godine Mileva i Albert su se vozili čamcima na njemu. Jezero je postojalo 46 godina, nakon čega je isušeno. Osim porodice Ajnštajn ovde su rado obitavali Kralj Petar I, poznata slikarka Nadežda Petrović i pisac Branislav Nušić.

 

  • Jednostavno Nikola Tesla

Da li ste znali da je Nikola Tesla prvi srbin koji je nominovan za Nobelovu nagradu 1837. godine i da je istu odbio? A da li ste znali i da je jedini Srbin po kome je nazvana međunarodna jedinica za meru? Nikola Tesla je umro 1943. godine, muzej se otvorio 1955. godine, a urna sa njegovim pepelom preneta je 1957. baš u ovaj muzej u Beogradu. Muzej takođe čuva originalnu zaostavštinu Nikole Tesle i to:

preko 160 000 originalnih dokumenata, 2000 knjiga i časopisa, 1200 istorijsko-tehničkih eksponata, 1500 fotografija i staklenih fotoploča, preko 1000 planova i crteža.

 

  •  Beograd u igricama

Beograd se pojavljuje u svetski poznatim igricama Battlefield gde je predstavljen kao teren Evropske unije u futurističkom ledenom dobu, kao i Half life gde možete videti Skupštinu i spomenik Knezu Mihailu Obrenoviću.

 

  • Beograd u filmovima

U Beogradu su takođe snimani i neki svetski poznati filmovi kao:

Bloom brothers, District 13, November man, 3 days to kill, Lockout, Ibiza, The white crow, Crawl, Chernobyl Diearies, Papillon, Mayhem, Corioulanus, The Raven, Incoming, An ordinary man, i drugi…

 

KEJ KOD USCA
KEJ KOD USCA

 

  • Prve zanimljivosti o Beogradu

  1. Prve pozorišne predstave odigrane su jednoj od džamija u periodu austrijske okupacije grada, dakle tokom I svetskog rata
  2. Prvi semafor u Srbiji postavljen baš u Beogradu 1939. godine na uglu Bulevara Kralja Aleksandra i Takovske
  3. Prvo pivo u Beogradu natočilo se 1834. godine u kafani Manojlova bašta na Zelenom vencu
  4. Prvi spomenik podignut je 1848. godine i nalazi se u Karađorevom parku
  5. Prvi studentski dom na Balkanu je poznata Lola, sagrađen između 1927. i 1928. godine.
  6. Prva bolnica izgrađena je 1868. godine u ulici Džordža Vašingtona. Bolnica je izgrađena na mestu gde je za vreme okupacije bio podignut šator za lečenje ranjenika. Danas se u toj zgradi nalazi Muzej sprske medicine
  7. Prvu vest o fudbalu objavile su Večernje novosti 1896. godine da je sportsko društvo Dušan Silni odigralo utakmicu na Donjem Gradu kod Kule Nebojša
  8. Prva sijalica je upaljena na uglu Kolarčeve i Makedonske ulice 1893. godine
  9. Prva pošta u Srbiji počela je sa radom 7.juna 1840. godine, a nalazila se na Kalemegdanu
  10. Prvi dvoboj pištoljima se odigrao u Beogradu 1905. godine na proplanku Banovog brda.

 

  • Ostale zanimljivosti o Beogradu

  1. Najkraća ulica u Beogradu iznosi svega 12 metara i to je Lovačka ulica na Čukarici. Drugo mesto zauzima ulica u Zemunu, zove se Tesna ulica i duga 15 metara
  2. Za vreme turske vladavine u Beogradu je bilo čak 273 džamije. Do danas je sačuvana samo Bajrakli džamija koju možete videti na Dorćolu u ulici Gospodara Jevrema
  3. Verovali ili ne, već 120 godina se na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu čuva egipatska mumija koja potiče iz 300. godine p.n.e
  4. Zgrada Biterf Teatra izgrađena je za evangelističku crkvu međutim nikada nije dobila status verskog objekta
  5. Jedna od neobičnih tradicija Beograda koja potiče s kraja 19. veka bio je lov na patke i druge divlje ptice. Ova zanimacija održavala se na današnjem Trgu Slavija gde je nekada bila bara u okviru poseda koji je držao škot Ser Frensis Mekenzi.
  6. Najpoznatije gostionice bile su kod Crvenog petla, Crvenog vola, Pet ševa, Tri zeca, a najozloglašenija je bila Kod dve bule.
  7. Jedina zvanična trka formula se u toku Drugog svetskog rata održala se u Beogradu. 3. Septembra 1939. godine u čast rođendana kralja Petra, a vožena je oko Kalemegdana.
  8. Najstarija sačuvana kuća u Beogradu sagrađena je davne 1724. godine i nalazi se u ulici Cara Dušana
  9. Zeleni venac je nekada bio bara koja je isušena za potrebe izgradnje pozorišta. Obzirom da se zgrada srušila, a arhitekta pobegao, danas pijaca leži na njenom temelju
  10. 1892. godine pri kopanju temelja za Bajlonijevu pivaru u Cetinjskoj ulici, otkopana je lobanja neandertalske rase, a za koju se pretpostavlja da je iz doba ranog paleolita. Takođe 30tih godina prošlog veka u Skadarliji je nađena lobanja za koju se veruje da je stara 40 do 70 000 godina.

 

 

 

Nadam se da su vam zanimljivosti o Beogradu bile na korist ili makar na osmeh. Ukoliko želite još informacija o Beogradu, pogledajte neke od tekstova u kategoriji Beograd. Takođe pogleajte i sajtove kao 011info, DanUBeogradu, Beograd, BelgradeBeat.